Het rapport Decolonising a Business School in Context: From Theory to Practice van de Birmingham Business School is inmiddels berucht. De universiteit zou examens willen afschaffen omdat die 'witte studenten bevoordelen', schreef de Daily Mail. Het rapport gaat over veel meer dan examens. Maar er is wel degelijk reden tot ongerustheid.
'
'Kolonialisme en de erfenissen ervan zijn raciaal, ruimtelijk, materieel en epistemisch. Dekoloniseren vereist dat deze verschillende manifestaties worden geïdentificeerd, geconfronteerd en ontmanteld. Dekolonisatie gaat niet over de integratie van meer diverse groepen in bestaande systemen en structuren, maar over het veranderen van deze systemen en structuren en van de manier waarop dingen worden gedaan.' Dat lezen we in de inleiding van het rapport dat een driejarig dekolonisatieproject beschrijft. Het klinkt uiterst ambitieus. Alleen ... Nergens wordt gedefinieerd wanneer iets 'koloniaal' is. Het is dan ook niet duidelijk wat er precies moet veranderen, hoe men die veranderingen zou moeten meten, wat de voordelen ervan zijn en wie die gaat beoordelen.
Epistemologisch relativisme
Het geheel lijkt dan ook meer op een ideologisch geladen document dan op een degelijk onderbouwde reactie op concrete problemen. Zo lezen we onder andere dat ook de onderzoekscultuur gedekoloniseerd moet worden. Daarbij moeten koloniale structuren, eurocentrische aannames - hoe dit wordt bepaald is volstrekt niet duidelijk - en machtsonevenwichten in academische ruimtes uitgedaagd worden. En er moet voorrang gegeven worden aan diverse perspectieven en epistemologieën. Niet-westerse en lokale kennis moet geïntegreerd worden. Alle vormen van kennis lijken daarmee meteen op één hoop gegooid te worden, wat ruikt naar een verregaand epistemologisch relativisme.
Het rapport stelt dat traditionele evaluatiemethoden in business schools systemische ongelijkheden bestendigen omdat ze vooral focussen op vermeende tekorten van studenten — zoals taalgebruik of prestaties onder tijdsdruk — in plaats van op diepere vormen van reflectie, creativiteit en cocreatie. Een gedekoloniseerde benadering van beoordeling zou deze ongelijkheden kunnen doorbreken door evaluatie te herdenken als een proces dat 'empowerment' centraal stelt. Alternatieve vormen van toetsing zoals portfolio‑evaluaties, reflectieve dagboeken, community‑projecten en artistieke of visuele opdrachten die ruimte maken voor diverse perspectieven en 'lived experiences' verdienen daarom de voorkeur.
Intellectueel minderwaardig
Daarnaast pleit het rapport ervoor het systeem van 'punten geven' en klassieke feedbackmodellen in vraag te stellen. Traditionele beoordelingsstructuren zouden moeten worden verwijderd om een meer ondersteunende, laagdrempelige beoordelingservaring te creëren. Docenten zouden zich bij het ontwerpen van evaluaties moeten afvragen of hun opdrachten koloniale narratieven vermijden, diverse kennisvormen erkennen en vrij zijn van stereotiepe voorbeelden.
Uiteraard kwam er ook felle kritiek. Chris McGovern, van de Campaign for Real Education, zei in de Daily Mail dat hij ‘bedroefd was te zien hoe academische integriteit op deze manier in diskrediet wordt gebracht’. ‘Traditionele vormen van schriftelijke beoordeling discrimineren op basis van intelligentie, niet op basis van ras’, benadrukte hij.
Van 'empowerment' was er volgens hem ook allerminst sprake: ‘Studenten uit het mondiale zuiden worden betutteld, geïnfantiliseerd en vernederd door hen te behandelen alsof ze intellectueel minderwaardig en onbekwaam zijn. We hebben een dekolonisatie van het woke‑imperium nodig, niet het afbreken van de fundamenten van de westerse beschaving', aldus McGovern.
De algemene vaagheid van het document lijkt misschien onschuldig, maar is het niet. De kans is reëel dat er een cultuur ontstaat waarin deze zogenaamde dekolonisatiepraktijken als vanzelfsprekend worden beschouwd en op een autoritaire manier afgedwongen worden, zonder dat ze grondig op hun merites getoetst worden.
Dr. Astrid Elbers
Universiteit Antwerpen
De auteur is kernlid van Hypatia